Waarom wil de overheid iedere keer zelf het wiel uitvinden?

  • Hein Keijzer
    Industry Director Tax and Social Protection
    22/08/2014 | 72 views

Wiel-plaatje-in-tekstDe overheid in Nederland was er relatief vroeg bij toen de computer zijn intrede deed. In 1966 waren er 11 computers in gebruik bij de overheid met nog 2 in bestelling, hoewel aanvankelijk eind jaren ’50 werd verwacht dat 1 computer voldoende was… Omdat er simpelweg nog geen software beschikbaar was én omdat de overheid met vertrouwelijke gegevens werkt, kwam automatisering vooral van binnenuit. Gek genoeg gebeurt dat nog steeds. De overheid blijft het wiel uitvinden.

Vandaag de dag maken de verschillende overheidsinstanties gebruik van een veelheid aan IT-oplossingen. Soms zijn er nieuwe oplossingen nodig om gegevens uit al die systemen met elkaar te verbinden. De overheid is geneigd om veel van die software zelf te bouwen. Die benadering komt de efficiëntie echter niet altijd ten goede.

Vicieuze cirkel
De overheid heeft de beschikking over eindeloze hoeveelheden privacygevoelige informatie. Bovendien hebben de diverse ministeries en uitvoeringsorganisaties een traditie op het gebied van zelfbouw. De reflex van overheidsinstanties om zelf aan de slag te gaan zodra er nieuwe functionaliteiten of onderlinge koppelingen gewenst zijn, is dus goed te begrijpen.
Maar er ontstaat al snel een vicieuze cirkel. De software wordt steeds ingewikkelder, ook als gevolg van aanpassingen aan de wet- en regelgeving. Bij nieuwe uitdagingen wordt die ingewikkelde software alleen maar verder uitgebreid omdat het nóg ingewikkelder lijkt om een compleet nieuwe oplossing te implementeren. Dat leidt uiteindelijk tot een gefragmenteerde overheid.

Florida
In mijn gesprekken met overheden merk ik regelmatig dat zij hierdoor het contact met de realiteit haast dreigen te verliezen. Vroeger was zelfbouw misschien noodzakelijk. Maar de IT-wereld heeft niet stilgestaan. Het ondersteunen van complete organisaties – publiek of commercieel – met slechts één oplossing is geen enkel probleem. Als ik vertel dat bijvoorbeeld de Staat Florida voor zowel het  belastingproces als de sociale zekerheid op één enkel systeem draait – SAP – dan weten veel mensen niet wat ze horen. Florida is goed vergelijkbaar met Nederland, er wonen ruim 19 miljoen mensen.

There’s an app for that
Ik denk niet dat de generatie die is opgegroeid met de geruststellende gedachte: “There’s an app for that”, genoegen neemt met een gefragmenteerde overheid. Of het nu gaat om de consument, de klant of de burger: de verwachtingen schieten omhoog. Zelfs een gemeente zonder Twitteraccount is ondenkbaar voor de meeste mensen. Een ander rekeningnummer alleen door te geven per post? Onacceptabel voor de meeste mensen. Geen app om subsidies aan te vragen? Nu al voor veel mensen opmerkelijk. Hoe brengen we dan het bestuur dichter bij de samenleving?

Tijdbom
Het is tijd dat de overheid flinke stappen zet op het gebied van IT. Zelf keer op keer het wiel uitvinden hoeft niet meer. Tijd om de oogkleppen af te doen en de mogelijkheden te zien. Maak gebruik van de kennis en ervaring die bij leveranciers van dergelijke systemen beschikbaar is en bied ons de kans om te laten zien wat we in huis hebben.
En, tot slot, veel kennis over die grote, zelfgebouwde systemen zit in de hoofden van de mensen die het al jaren beheren of soms ook zelf gebouwd hebben. Die mensen gaan een keer met pensioen. En met de vergrijzende overheid duurt dat vermoedelijk niet lang meer! En dan verandert de kwestie van een mogelijkheid naar een probleem. Want waar halen we de kennis dan nog vandaan? En wie durft het dan nog aan te pakken? Terwijl de generatie die alleen maar in apps denkt steeds meer van de overheid verlangt. Daarom is het verstandig om nu actie te ondernemen en niet langer op een tikkende tijdbom te wachten…