Technologie in de sport: we ain’t seen nothing yet

fc bayern munchenTechnologie heeft de sport de afgelopen jaren veel gebracht. Van geavanceerde opnamemogelijkheden en statistiekendatabases tot bijna wiskundige meetmethoden. Slimme ‘tech’ vergroot spelinzicht, stimuleert fair-play, verbetert prestaties en verhoogt zelfs de fanbeleving. Clubs moeten bovendien wel mee in de ontwikkelingen, want de concurrentie is moordend.

Wel eens een voetbalwedstrijd gekeken uit de jaren ’70? Vergeleken bij de huidige speelsnelheid is dat bijna aandoenlijk. De intensiteit en snelheid van topsport stijgt alleen maar verder, zowel voor individuele atleten als voor teams. Daarmee neemt ook het risico’s op blessures toe. En blessures zijn de vijand van iedere club en atleet: bankzittende spelers kosten clubs absurde bedragen. En bovendien brengt het de prestaties van het team in gevaar. Om over de fysieke en mentale gevolgen voor de atleten zelf nog maar te zwijgen.

1. Hersenschudding?

Technologie kan daar wat aan doen. Zo zijn er speciale sensoren die een hersenschudding direct kunnen constateren. Dat is welkom: spelers gaan na een botsing met het hoofd vaak toch door met de wedstrijd. Dat kan blijvende hersenschade veroorzaken.

Flinke stappen op dit gebied zijn gezet door X2 Biosystems. Zij ontwikkelen een sensor die je direct op de schedel of aan een helm bevestigt. Hun X-Patch Pro sensor verzamelt data bij iedere impact, en stuurt deze rechtstreeks naar een database. Coaches en medici kunnen aan de hand van die gegevens veel beter de gevolgen op langere termijn inschatten en zo bijvoorbeeld een speler preventief aan de kant houden.

2. Oogreflexen meten

Daarnaast werken onderzoekers aan de Universiteit van Miami en de Universiteit van Pittsburgh aan een soort bril die de reflexen van het oog en het pupilgedrag analyseert. Met deze bril kan diagnose voor hersenschudding snel en betrouwbaar langs de zijlijn plaatsvinden. Een speler kan bij een hersenschudding direct uit het spel gehaald worden om blijvende hersenschade te voorkomen.

Een ander voorbeeld vinden we in de hardloopwereld. Runscribe, een kleine maar geavanceerde sensor voor in de hak van de schoen, kan een uitgebreide 3D-analyse maken van de looptechniek. Op basis van die analyse kan gericht worden getraind op voorkomen van blessures. De Amerikaanse atletiektrainer Stephan Magness gebruikt deze technologie nu al actief voor het coachen van bijvoorbeeld hardloopster Sara Hall.

3. Kunstmatige intelligentie voorspelt

Een zeer interessante ontwikkeling is kunstmatige intelligentie die op individueel niveau blessures kan voorkomen – nog voordat deze daadwerkelijk optreden. Camera’s en sensoren kunnen steeds aspecten meten tijdens trainingen en wedstrijden. Denk aan snelheid, spierbewegingen, biomedische gegevens en de hartslag. Clubs zoals FC Bayern München en Manchester United meten bijvoorbeeld ook de slaapkwaliteit.

In de toekomst zijn we zeer waarschijnlijk nog beter in staat om daaroverheen een kunstmatige intelligentielaag te leggen. Zo kunnen coaches ‘gevaarlijke’ patronen herkennen. En tijdig een training aanpassen of bewust een speler niet opstellen. Met name teams uit de NFL en de NBA gebruiken momenteel dergelijke technologie.

4. Handicaps wegnemen

Momenteel worden grote stappen gezet op het gebied van prothesen die specifiek bedoeld zijn voor invalide sporters. De wetenschapper Roy A. Cooper voorziet ‘gezonde’ atleten van sensoren en laat hen allerlei sportieve bewegingen uitvoeren.

Op basis van die bewegingsdata ontwikkelt hij prothesen die helemaal afgestemd zijn op die specifieke bewegingen. Dat verkleint het verschil in mogelijkheden tussen ‘normale’ en ‘gehandicapte’ sporters. In de toekomst kunnen zij het misschien zelfs eerlijk tegen elkaar opnemen.

Sterker nog: dergelijke prothesen zullen in de toekomst zo geavanceerd zijn, dat sporters er sterker en sneller door worden. Dan zou zich volgens sommige futurologen een totaal nieuw fenomeen voordoen, waarbij sporters zichzelf expres verwonden om in aanmerking te komen voor zo’n superprothese. En wat te denken voor de implantatie van bijvoorbeeld geheel kunstmatige, volledig geoptimaliseerde kunstlongen?

De grens tussen mens en machine vervaagt in de toekomst waarschijnlijk behoorlijk, en dat heeft natuurlijk grote gevolgen voor ‘fair play’. Dan zwijgen we nog over verregaande en ethisch discutabele DNA-kruismethoden voor het ‘creëren’ van topsporters.

5. Virtual reality: groter spelinzicht en fanbeleving

Een ander gebied waarop de ontwikkelingen enorm hard gaan is virtual reality. Het verandert de manier waarop we naar sport kijken. Zo kregen zo’n 500 golf-VIP’s de kans om de US Open live in drie dimensies te ervaren. Dankzij opnames gemaakt op zo’n 10 meter afstand door dubbele camera’s, kregen de gelukkigen de ervaring alsof ze er met hun neus bovenop stonden.

Virtual reality is ook van grote waarde voor sportclubs zelf. Zo experimenteren Ajax en PSV momenteel al met de VR-oplossing van Beyond Sports. Via virtual reality kunnen coaches spelsituaties simuleren en zo bijvoorbeeld beter de vinger op de zere plek leggen. Vier camera’s registreren tijdens wedstrijden bovendien iedere beweging in het veld. Speciale software bouwt op basis van die beelden de wedstrijd geheel na in een virtual reality-omgeving, wat uitgebreide analyse mogelijk maakt.

Dergelijke geavanceerde virtual reality-cameratechnieken maken bovendien sensoren (deels) overbodig en kunnen vooral voor teamsporten erg waardevolle inzichten verschaffen.

6. Big data: gouden bergen aan de horizon

Wellicht de meest veelbelovende tech-ontwikkeling voor de sport is het slim gebruik van big data. Sport is altijd al een bron geweest van statistiek. Door toenemende rekenkracht, betere meetmethoden zoals camera’s langs de zijlijn en slimme toepassingen kunnen we steeds meer informatie uit die berg gegevens destilleren. Met die informatie kan een team gerichter trainen, of kunnen zij de tactiek of juist zwakke plekken van een tegenstander ontrafelen.

De datastroom is bovendien steeds vaker ‘real-time’, dankzij steeds betere camera’s langs de sportvelden, geavanceerde sensoren en snelle analyseplatforms. Dat is enorm waardevol voor coaches: zij kunnen tijdens de wedstrijd spelers aanklikken en krijgen vervolgens direct statistieken over bijvoorbeeld het aantal schoten op doel of mislukte passes. Zo kunnen zij veel gerichter spelers wisselen. Dat is geen toekomstmuziek meer: dit soort real-time tracking-mogelijkheden zijn al aan sportanalyticsoplossingen toegevoegd.

Sport en technologie zijn een perfect een-tweetje. De ‘rek’ is nog lang niet uit de menselijke prestatie, maar ook nog niet uit de mogelijke slimme toepassingen om die prestatie te verbeteren. Hoe dan ook: we ain’t seen nothing yet.