Overheid

Deel via:

Is de Digitale Overheid in 2017 een feit?

Crowd Crossing Street in CrosswalkIn 2017 moet iedere burger en ieder bedrijf volledig digitaal zaken kunnen doen met de overheid. Van het indienen van een aangifte tot het aanvragen van een parkeervergunning, van het regelen van de kinderbijslag tot - waarom niet - stemmen... Over minder dan drie jaar zou het allemaal digitaal moeten kunnen. Gaat dat lukken, hoor ik u denken. Met mijn antwoord wacht ik nog even.

De Digitale Overheid vormt al aardig wat jaren een soort heilige graal in overheidsland. Tien jaar geleden was het vooral nog een ambitie, een punt op de horizon om naartoe te werken en urgentie te creëren. In de tussentijd wisten de ons omringende landen met België voorop al wel de nodige stappen te maken. Inmiddels is de Digitale Overheid geen utopisch streven meer, maar een realiteit die nu echt binnen handbereik begint te komen.

Zoals elk overheidsonderwerp kun je dit thema vanuit verschillende perspectieven bekijken. Vanuit technisch perspectief kan ik u garanderen dat een volledig digitaal te benaderen overheid absoluut mogelijk is.

Twee stappen
Stap 1 is het inrichten van een robuust identificatiesysteem om je aan te melden als persoon of bedrijf. Dit systeem is gekoppeld aan de verschillende basisregistraties. Burgers zouden zich aan kunnen melden met behulp van een chip in hun ID-kaart of - waarom niet - met behulp van biometrische technieken zoals gezichtsherkenning. Er zit tegenwoordig immers op ieder mobile device een camera met voldoende scherpte.

Dit is het overzichtelijk deel van de operatie. Uitdagend wordt het in stap 2 waarin alle relevante overheidssystemen - variërend van gloednieuw tot stokoud - gekoppeld worden. Het ontsluiten van al die systemen wordt een taaie, technische klus. Maar het is te doen, aan de techniek zal het niet liggen.

Zijn we er klaar voor?
Maar de Digitale Overheid behelst natuurlijk veel meer dan een technische puzzel alleen. In mijn optiek vormt de politiek zelf de grootste drempel. En dat begrijp ik goed, want de Digitale Overheid betekent nogal wat. Als alle systemen gekoppeld zijn, ontstaat er een overheid die uiterst laagdrempelig en efficiënt is. Goedkoper ook. Maar er ontstaat óók een overheid die alles kan zien, alles kan combineren en een eindeloos geheugen heeft. En het is maar de vraag of daar op dit moment voldoende maatschappelijk draagvlak voor is. Deze spagaat tussen efficiency en privacy vraagt om uiterst zorgvuldige afwegingen en misschien zelfs wel om compleet nieuwe wet- en regelgeving.

Ja und nein
Dat brengt me terug bij de oorspronkelijke vraag. Kunnen we de deadline halen? Mijn antwoord is: jein - ja und nein. Zoals gezegd, technisch is het te doen. De organisatie waar ik voor werk, doet in feite niet anders. Jezelf identificeren (al dan niet met zware identificatiemogelijkheden) is voor een bedrijf als SAP dagelijks werk. Met bijna 800 miljoen mensen overal ter wereld die een SAP systeem benaderen en daar transacties in doen, moet die identificatie en autorisatie wel goed gaan.

Politiek en maatschappelijk wordt het uitdagend. En zo hoort het ook, zou ik zeggen. Nu de voors en tegens zorgvuldig zijn afgewogen en de politiek heeft aangegeven hier positief in te staan, moeten we invulling gaan geven aan de doelstellingen. Die doelstellingen zijn helder: kwaliteitsverbetering van de dienstverlening, verlaging van de administratieve lasten en besparen op de kosten.

Nu komt het aan op het uitvoeren. Daar hebben we moed voor nodig. Naast moed hebben we daar ook doorzettingskracht of macht voor nodig. Kijkend naar de Tijdelijke Commissie ICT (TICT) hebben we naast een ambtelijke kopstuk ook een minister(raad) nodig om dit tot een goed einde te brengen. En met een goed einde bedoel ik dan: het binnen budget en op tijd tot stand brengen van een stelsel waarmee burgers en bedrijven op een prettige manier zaken kunnen doen met de overheid. Als er iets is wat we geleerd hebben van onze zuiderburen dan is het dat wel. De toenmalige Belgische premier gaf leiding aan het koppelen van alle registraties om zo mogelijke ‘heilige huisjes’ te kunnen doorbreken.

Jein wordt ja
Samenvattend ben ik van mening dat de politiek er zelf voor moet zorgdragen dat dit gaat lukken. Technisch zullen er weinig obstakels zijn, organisatorisch des te meer. En in de komende drie jaar moet ook de nodige aandacht worden gegeven aan het informeren van zowel het bedrijfsleven als iedere burger. Het gevaar ligt namelijk op de loer dat men denkt dat Big Brother van George Orwell realiteit begint te worden in Nederland terwijl het tegendeel waar is, kijkend naar de opzet en de mogelijkheden die burgers hebben op mijn.overheid.nl. Dan zal ‘Jein’ omslaan in een volmondig ‘JA’.