5 positieve ICT-ontwikkelingen bij de overheid

  • Hein Keijzer
    Industry Director Tax and Social Protection
    14/10/2015 | 164 views

IT-ontwikkelingen overheidDe overheid en ICT: het lijkt door alle negatieve berichtgeving in de media niet altijd een gelukkige combinatie. Maar er gaat ook veel wél goed. Deze 5 positieve ontwikkelingen bieden hoop voor de toekomst.

De agenda van de overheid is ambitieus: IT moet ‘leaner’, steden, waterschappen en provincies moeten slimmer, verouderde systemen moeten de deur uit en meer integratie is gewenst. Initiatieven als Idensys (voorheen eID) moeten de online dienstverlening richting bedrijven en burgers sterk verbeteren. En alle IT-projecten die daaruit voortkomen gaan grondig onder de loep bij het bureau BIT.

Geen flaters meer

De verantwoordelijke ambtenaren staan daarbij op scherp. Flaters zoals Zembla aan het licht bracht kunnen en mogen geen tweede keer plaatsvinden. De overheid moet enorm uitkijken welke eisen en wensen ze delen met de markt, om niet de schijn van partijdigheid te wekken.

Tegelijkertijd biedt die situatie een kans voor zogenoemde BVP-tenders, waarbij de overheid het aantal eisen fors terugschroeft en de markt flexibel invulling laat geven aan de best mogelijke oplossing voor het gestelde probleem. De leverancier gebruikt dan zijn of haar ervaring bij eerdere soortgelijke vragen.
Middenin die nieuwe situatie zijn vijf ontwikkelingen gaande die goede hoop bieden voor de toekomst.

1. Open data komt eraan

Open data zijn vrij beschikbare en herdistribueerbare gegevens, op basis van open standaarden. Deze data zijn zowel voor mens als machine bruikbaar. Dat kan van alles zijn: van demografische kengetallen tot informatie over gebouwen. Open data zijn belangrijk omdat daarmee de overheid transparanter wordt. De overheid kan hiermee inzicht scheppen in het effect van beleid, naar zowel burgers als collega’s. Bovendien zijn open data een aanjager van de economie, zo geeft ook de EU aan.

Nederland is op dit vlak geen kampioen. Maar de initiatieven op dit gebied worden langzaam maar zeker talrijker en serieuzer. De overheid heeft al een aparte portal voor open data ingericht. Ook vinden hier en daar waardevolle initiatieven op basis van die data plaats.

2. Amsterdam meldt zich in de smart city-top

Volgens alle voorspellingen verstedelijkt de samenleving in een rap tempo. In 2050 woont meer dan 70% van de bevolking in een urbane omgeving. In een dichtbevolkt gebied als Nederland geldt dat nog veel sterker. Smart city-ontwikkelingen zijn dan ook erg belangrijk. Intelligente monitoring, signalering en onderhoud op basis van Internet of Things-technologie houdt steden beheersbaar, leefbaar, veilig, bereikbaar en duurzaam.

Amsterdam mag zich inmiddels met recht een ‘smart city’ noemen. Dat is vooral te danken aan de succesvolle inspanningen van het initiatief Amsterdam Smart City, een samenwerkingsverband tussen bedrijven, overheden en burgers. Dat heeft al meer dan 70 initiatieven opgeleverd op gebieden als mobiliteit, nutsvoorzieningen, infrastructuur en duurzaamheid. Ook de toepassing van big- en open data spelen hierin een belangrijke rol.

3. Overheid integreert steeds meer systemen

Een vaak gehoorde klacht: door een veelvoud aan oplossingen en systemen is informatie moeilijk uitwisselbaar. Begrijpelijk als je de overheid ook wat beter kent. Grote systemen zijn vaak decennia oud en iedere keer opnieuw aangepast aan veranderende wetgeving. Zo ging dat vroeger nu eenmaal.

Toch komt er langzaam maar zeker verbetering. Zo heeft de provincie Noord-Brabant recentelijk een standaard subsidiesysteem in gebruik genomen. Dat inspireerde de Rijksoverheid: zij zijn nu ook aan het kijken naar dergelijke geïntegreerde systemen en de toepasbaarheid daarvan. Hergebruik van oplossingen en het leren van eerdere initiatieven is relatief nieuw binnen de overheid. Nog niet zo heel lang geleden was hergebruik in de ogen van de overheid onmogelijk.

Op basis van het subsidiemodel ontstond de idee voor modernisering van het systeem dat geldstromen richting onderwijsinstellingen beheert. Een ‘proefopstelling’ maakte bovendien duidelijk wat de huidige mogelijkheden zijn. Een ‘eye opener’, zeker voor mensen die een geïntegreerde werkwijze niet gewend zijn.
De implementatie is nog niet afgerond, maar het is absoluut illustratief. Het laat een vernieuwde werkwijze laat zien die ik binnen de overheid gelukkig steeds vaker zie.

4. Aanpak van achterstallig onderhoud

Wat betreft interne bedrijfsvoering heeft de Rijksoverheid lange tijd weinig vernieuwd of geïnnoveerd. Ook hier moest ieder departement zelf bepalen wat nodig was. Tot het moment dat P-Direkt met haar HCM-dienstverlening de deuren opende. Met naar eigen zeggen forse kostenbesparingen en gemoderniseerde dienstverlening maakte P-Direkt zichtbaar dat ook hier samenwerking tot voordelen kon leiden.

Inmiddels wordt er nu hard nagedacht of het op andere fronten niet ook niet beter en vooral eenvoudiger kan. Zo integreert Ministerie van I&M steeds verder met Buitenlandse Zaken. En voorziet het Financieel Diensten Centrum meerdere ministeries van haar diensten. Uiteindelijk kan het Rijk volstaan met één systeem voor alle ministeries. Zoals veel (Europese) landen al jaren bewijzen.

Transparantie is daarbij een belangrijk uitgangspunt, uiteindelijk moeten zoveel mogelijk gegevens (via open data) beschikbaar komen. Een eenduidig gecentraliseerd systeem maakt dat mogelijk. En zet de data in plaats van de gebruikte oplossingen op de voorgrond.

5. Andere grote vernieuwingen

Een aantal grote uitvoeringsorganisaties zetten wat die integratie betreft de toon. Van min of meer verouderde zelf gemaakte systemen zie je een tendens om een grootscheepse renovatie door te voeren om de ambities van de Digitale Overheid vorm te kunnen geven. Geen tientallen losse systemen meer maar een geïntegreerd systeem waarmee mobiel werken wordt mogelijk gemaakt (voor zowel de eigen medewerkers als voor burgers en bedrijven) en waarmee ook real-time analyses zijn uit te voeren, inclusief een koppeling met de financiële administratie en inkoopadministratie.

Dergelijke moderne systemen zijn niet alleen functioneel rijker, maar ook veel goedkoper. Met name vanwege het vereenvoudigde beheer. Vanwege de enkelvoudigheid van het systeem kunnen overheden bovendien met een ‘enkele versie van de waarheid’ werken en zijn data daardoor koning. Dat maakt de oplossing toekomstvast.

De overheid is er nog lang niet wat betreft ICT. Maar de goede wil is er zeker. Zo was ik laatst op een bijeenkomst waar ook de provincies over samenwerking spraken. Waar een wil is, vinden ze uiteindelijk ook een weg. Zelfs ondanks het feit dat provincies vanuit hun regionale bevoegdheden minder vanzelfsprekend samen werken. Wanneer de overheid enerzijds systemen blijft moderniseren, vereenvoudigen en integreren en anderzijds verder inzet op open data, zijn de kaarten nog lang niet geschud.