Overheid

Deel via:

Nederland innovatieland vraagt om meetbaar beleid

Onze overheid staat niet bekend om haar flexibiliteit en snelheid ten aanzien van nieuwe technologie. Dat geldt zeker voor de toepassing ervan binnen de eigen muren. Maar die vlieger gaat ook op als het gaat om het formuleren van beleid voor de digitale economie. Dat moet anders, wil de overheid geen remmende factor worden op innovatie.

Technologische innovaties zijn momenteel van grote invloed op onze samenleving. Soms vraagt die invloed om regulering door de overheid, maar dat lukt lang niet altijd. Neem bijvoorbeeld blockchain, de nieuwe technologie voor het transparant en veilig uitwisselen van geld, data en ander digitaal verkeer. Het ontbreekt in Den Haag aan inzichten hoe daarmee om te gaan.

meten-overheid.jpg

Ook zelfrijdende auto’s en disrupties in de horeca door Airbnb-achtige diensten zijn ontwikkelingen waar de overheid maar lastig beleid voor formuleert. Volgens een recent rapport van de CBP is de overheid daarmee vaak te laat, omdat zij een te afwachtende houding aanneemt.

Fouten durven maken

Dat kan wat mij betreft anders. De overheid moet sneller inspelen op dergelijke ontwikkelingen. Technologie is constant in beweging en dat vraagt om versnelde procedures in de beleidsvorming. Bovendien moet de overheid durven te experimenteren. Innovaties ontstaan alleen wanneer er een bepaalde bandbreedte aanwezig is voor het experiment, en dat geldt ook voor het beleid rondom die innovaties.

Fouten maken moet mogen, als een organisatie er maar van kan leren. Geen enkele innovatieve start-up brengt in één keer een perfect product op de markt zonder dat daar de nodige mislukkingen in de spreekwoordelijke proeftuin aan voorafgingen. Dan moeten we dat van de overheid ook niet verwachten.

Maak beleid ook verder meetbaar

Die speelruimte vraagt wel om een voorwaarde: de overheid moet het effect van beleid goed in kaart kunnen brengen. Zodat ze tijdig kan bijsturen wanneer de uitkomsten van het beleid daarom vragen. Dat is namelijk nog voor verbetering vatbaar.

Neem bijvoorbeeld het verhogen van de veiligheid op straat. Mogelijke maatregelen zijn dan meer politie op straat of meer cameratoezicht. Door de effecten daarvan op de veiligheid te meten, kun je op tijd ingrijpen wanneer de maatregelen onvoldoende effect sorteren. Desnoods kun je de ingezette middelen ergens anders voor gebruiken.

Wel dringt zich dan een belangrijke vraag op: hoe weet je nu of en wanneer beleid precies succesvol is? Welke doelen stel je van tevoren? Zeker wanneer je gaat voor lastig te classificeren doelen als 'het vergroten van de veiligheid' of 'het verbeteren van het onderwijs'. Toch weet ik zeker dat je met het vaststellen van de juiste subdoelen en meetwaarden een heel eind kunt komen.

Technologie geen beperking

De huidige technologie vormt in ieder geval geen beperking meer. Internet of Things-toepassingen en moderne in-memorysystemen kunnen gigantische hoeveelheden data verzamelen en analyseren. De overheid zou daarmee goede analyses moeten kunnen maken van haar handelen. Zodat ze ook tijdig dat beleid kan aanpassen, als er halverwege de rit inzichten veranderen of doelstellingen niet bereikt worden.

Op dit moment is dat in veel gevallen onmogelijk. Databases en systemen van verschillende departementen sluiten vaak niet of niet goed op elkaar aan, waardoor de overheid lastig een goed totaalbeeld kan schetsen van alle effecten die beleid teweegbrengt.

Er is dus geen 'single source of truth', en je hoeft geen data-analist te zijn om te bedenken dat dat een belangrijke voorwaarde is voor betrouwbare analyses. En daarom heeft de overheid geen goed instrument in handen om tijdig bij te sturen.

Open standaarden en transparantie

Voor het verbeteren van de uitwisseling van data tussen departementen en overheidsinstanties is het gebruik van open standaarden essentieel. Toch is goede uitwisseling en analyse van data slechts een tussenstation. Het einddoel is naar mijn mening het gebruik van een enkel, transparant systeem.

Zo’n systeem komt de geloofwaardigheid ten goede richting de samenleving. Het maakt het gebruik van de informatie door de samenleving en wetenschap makkelijker. Met als bijvangst dat de overheid veel WOB-verzoeken met een selfservicesysteem kan afhandelen. Bovendien behaalt de overheid met het toegankelijk maken van alle data (open data) een EU-doel waar we momenteel wat op achterlopen.

Eén harde voorwaarde

Welke afspraken, voorwaarden en bandbreedten Den Haag ook definieert, en met welke technologie de overheid ook werkt of gaat werken, één voorwaarde zou ik hard willen stellen. Onze overheid mag in geen geval een beperkende factor zijn als het gaat om de innovatieve slagkracht van Nederland.

Je mag de ogen niet sluiten voor zaken als privacybescherming en terrorismebestrijding, maar je moet de samenleving wel de kans geven te innoveren en mee te gaan in de vaart der volkeren. Anders keldert Nederland binnenkort in de jaarlijkse innovatielijstjes, en dat is nog het minst nadelige gevolg.

 

 Wil je op de hooge blijven van alle blogs over Overheid? Abonneer je op dit blog en ontvang dagelijks, wekelijks of maandelijks een overzicht met updates.

Abonneer